PROJEKT
O NAS
TU ZACZNIJ
KLIMAT
POLITYKA MŁODZIEŻOWA
WOLONTARIAT
DEBATY
KULTURA
EDUKACJA
FILMY
PARTNERZY I PATRONI

Pierwszy poradnik do debat oksfordzkich

Picture 1

Form i szkoł debat w Polsce jest wiele, funkcjonują na różnych zasadach, kładą nacisk na inne elementy. Powodem takiego zróżnicowania jest historia rozpowszechnienia się tej formy dyskusji w naszym regionie. Prowadzona przez debatantów, którzy zaczęli inicjować lokalne społeczności dyskusyjne, ewoulowała ona w odmiennych kierunkach. Pomimo, że ówcześnie wychodzili oni z jasno ustalonych podstaw, debata rozwinęła się niejednolicie na terenie Polski przez indywidualny wypływ jej prekursorów. Obecne zasady są względne, lecz niewątpliwie podstawe dla nich stanowią te wykształcone w brytyjskich społecznościach debatanckich takich jak Cambridge Union czy Oxford Union, o których mowa była w poprzednim artykule. Zasady, które zostały niżej przedstawione, są pewną ujednoliconą wersją, która obowiązuje na narodowych turniejach debatanckich, takich jak Mistrzostwa Polski Debat Oksfordzkich.


Struktura debaty

Spór toczy się pomiędzy dwoma drużynami, propozyjcą i opozycją, nad wyznaczoną tezą. Wspólnym celem obu stron jest przekonanie loży sędziowskiej do słuszności swojej drużyny. Ich zadaniem jest pokazanie, że proponowane rozwiązanie czy przedstawiona logiczna argumentacja jest trafniejsza po reprezentowanej stronie. Strona propozycji dąży do obronienia tezy, nad którą toczy się debata, z kolej strona opozycji ma za zadanie skutecznie ją obalić. W przykładowej tezie: „Brexit przyniesie Wielkiej Brytanii więcej szkód niż korzyści” rolą propozycji jest wykazanie, że z perspektywy Wielkiej Brytanii, wyjście z Unii Europejskiej było niekorzystne i pociągnie za sobą wiele negatywnych konsekwencji. Opozycja przy takiej tezie musi wskazać, że Brexit przyniesie więcej korzyści dla Wielkiej Brytanii i punktu widzenia tego kraju byłyby one większe od potencjalnych złych konsekwencji. W zależności od rodzaju tematu debaty, na obu stronach spoczywa inna rola do spełnienia, ściśle związana ze specyfiką danej tezy.

Charakterystyka debaty

Picture 2

Cechą, która zdecydowanie wyróżnia debatę oksfordzką od innych form dyskusji, jest teatralność. Podczas mów poszczególnych debatantów, komisja sędziowska zwraca uwagę zarówno na mertytoryczność jak i na warstwę retoryczną wystąpienia. Ważna jest indywidualna prezencja, dobór właściwych słów, gestykulacja oraz intonacja. Wszystkie te kryteria są oceniane w skali punktowej. Debata oksfordzka ma być wydarzeniem estetycznym i uporządkowanym. Dlatego obecna jest tam przejrzysta struktura, jasno określone zasady i porządek w kolejności prezentowania mów. Dialog pomiędzy stronami konfilktu oraz ramy dyskusji są moderowane przez marszałka, który spełnia istotną rolę w strukturyzacji debaty. To on czuwa nad przestrzeganiem reguł i uświęconych tradycji, takich jak używanie uroczystych zwrotów („Szanowny Panie Marszałku”/„Szanowna Pani Marszałek”). Do jego funkcji należy ogłaszenie tezy przed rozpoczęciem dyskusji oraz przedstawienie wszystkich obecnych, szczególnie debatantów. Pomocną funckję dla marszałka pełni sekretarz, który mierzy czas wystąpień i sygnalizuje je drużynom. Standardowy czas pojedynczej mowy wynosi pięć minut, lecz w zależności od fromatu ten okres czasowy może ulec zmianie. Ważnym wyznacznikiem charakterystyznym dla debaty oksfordziej jest także zakaz naśmiewania się, bądź obrażania swoich oponentów. Wysoko karane jest użycie argumentu ad personam, czyli bespośrednio odnoszących się do faktycznych lub rzekomych cech innych mówców. Debatę można porównać do tabula rasa. Jest to czysta kartka, która zostaje zapisana słowami, argumentami, definicjami, które padły podczas dyskusji. Sprawy, które nie zostały poruszone albo wytłumaczone na potrzeby sporu, nie są wartościowe. Tak samo jest z postaciami mówców. Ich życie prywatne, zawód, czy styl wypowiedzi nie może mieć wpływu na jakość debaty czy jej przebieg.

Mówcy

Picture 3

W debacie oksfordzkiej występuje ścisły podział na rolę mówców, których jest czterech. Każdy spełnia inną, lecz równie ważną funkcję w drużynie. Aby przeprowadzić konsekwentną linię argumentycajną, wszystkie mowy muszą posiadać jednolite przesłanie i spójną zawartość mertoryczną. Kolejność przedstawiania mów jest naprzemienny, zaczynając od pierwszego mówcy strony propozycji, pierwszego mówcy strony opozycji,… aż po czwartego mówcę strony opozycji, który swoim przemówieniem kończy debatę.

1 mówca- Zadaniem pierwszego mówcy jest wprowadzenie odbiorców w temat, dookoła którego będzie poruszała się debata. Musi przedstawić świat i przybliżyć realia debaty. Przedstawia on tezę, która jest przedmiotem sporu obu drużyn, w przystępny sposób. Mówca pierwszy definiuje także niejasne pojęcia lub pozornie zrozumiałe dla wszystkich, na korzyść danej strony. Tworzy on wstęp dla wszystkich kolejnych mów i zarysowywuje strukturę całej drużyny. Ten mówca może także wprowadzić pierwszy argument, który później będzie rozwijany na następnej mowie.

2 mówca- Jego główną rolą jest rozwinięcie linii argumentacyjnej strony. Wprowadza argumenty, potwierdzające słuszność bądź przeciwnie, jej brak, w stosunku do tezy. Drugi mówca prezentuje najwięcej merytorycznego materiały, na łamach których odgrywa się kluczowa dyskusja na późniejszych mowach.

3 mówca – Ten mówca rozpoczyna nowy etap w debacie, bezpośrednie odnoszenie się do linii argumentacyjnej drużyny przeciwnej. Prowadzi kontrargumentacje, która polega na wypunktowaniu błędów i luk w narracji drugiej strony. Jego funkcją jest wejście w model oponentów i wykazanie w nim słabości lub mechanizmów, które nie działają zgodnie ze ich słowami. Trzeci mówca musi posiadać refleks, być szczególnie responsywny, ponieważ swoją mowę przygotowuje na bieżąco, podczas trwania debaty. Mówca musi mieć opanowane zdoloności erystyczne, aby swobodnie wdawać się w polemikę z debtantami.

4 mówca – Na czwartej mowie kluczowe jest podsumowanie całej debaty, przedstawienie najważniejszych argumentów obu stron oraz pokazania osi sporu drużyn. Mówca waży argumenty, aby wykazać, które były bardziej wartościowe, trafniejsze czy miały więcej korzyści. Dąży do zaakcentowania najważniejszych punktów danej strony, aby jeszcze bardziej wybrzmiały. To w końcu jego słowa zostaną najbardziej zapamiętane, ponieważ będą ostatecznym podsumowaniem całej debaty.

Picture 4

To oczywiście nie wszystkie reguły, jakie obowiązują na debacie oksfodzkiej. Wypisane wyżej informacje, stanowią podstawowy zasób wiedzy, która jest obligatoryjna, aby kontynuować poznawanie bardziej specyficznych zasad i zrozumienie ich. Każda debata jest wyjątkowa, ponieważ rozwiązania i kierunki, w które pójdą dryżyny mogą być nieoczywiste. Mówcy wielokrotnie zmuszeni są do szukania innowacyjnych rozwiązań, spornych osi, nawet wykraczających poza ich indywidualny światopogląd. Powoduje to, że ta forma dyskusji za każdym razem jest równie angażująca jak i nieprzewidywalna. Różnorodność tez, o których można debatować, jest ogromna. Pozwala to na ciągły rozwój świata debatanckiego i jego zasad.

Opracowała: Pola Łęgowska